Bebidas botánicas e refrescos vexetais · Ficha de referencia A

Calendario anual de labouras no cultivo do lúpulo

O calendario de referencia do sector do lúpulo en España, traducido e anotado. Non substitúe a fase 1 da serie: sitúaa. Permite ver que operacións son comúns a calquera plantación e en cales o enfoque agroecolóxico de HOP & BOT se afasta da práctica estándar.

HOP & BOT · Grupo operativo · Complemento da fase 1
Scroll

Seis meses concentran case todas as operacións do cultivo. Un erro entre abril e setembro non ten corrección no resto do ano.

Fonte e adaptación Calendario adaptado do material divulgativo do grupo operativo Lúpulos de Calidad, proxecto «Innovaciones en el cultivo de lúpulo en España para la mejora de la sostenibilidad de las explotaciones agrícolas» (Programa Nacional de Desarrollo Rural, FEADER e Ministerio de Agricultura, Pesca y Alimentación). Tradución ao galego, reorganización e anotacións críticas da Fundación Galicia Sustentable para o grupo operativo HOP & BOT. Os contidos orixinais pertencen aos seus autores; esta ficha non reproduce a súa identidade gráfica nin as súas insignias de financiamento.
O ano, nunha soa imaxe

Doce fiestras mensuais, unha soa metade crítica

Vista aérea dunha plantación de lúpulo con espaldeiras. O calendario de referencia divide o ano en doce fiestras de traballo, pero non pesan o mesmo: a metade escura do reloxo (abril a setembro) concentra case toda a carga de operacións declaradas e todo o calendario de tratamentos fitosanitarios.

12
fiestras mensuais no calendario de referencia
6
meses (abril a setembro) concentran a práctica totalidade do traballo

As doce fiestras do ano

Xaneiro
  • Preparación da espaldeira.
  • Reparacións da estrutura.
Febreiro
  • Preparación da espaldeira.
  • Reparacións da estrutura.
Marzo
  • Nova plantación.
  • Poda en plantacións establecidas.20 marzo – 15 abril
  • Abonado de fondo.
Abril
  • Poda.ata mediados de mes
  • Titoraxe e condución dos talos.15 abril – 15 maio
  • Tratamentos: control de mildio.
Maio
  • Titoraxe.ata mediados de mes
  • Tratamentos: mildio e eiruga verde.
  • Laboura de control de herbas adventicias.
  • Abonado de cobertoira nitroxenado.finais de mes
Xuño
  • Aclareo de follas basais.
  • Tratamentos: pulgón e oídio.
  • Laboura de control de herbas e mantemento do terreo.
  • Primeiras regas.mediados de mes
  • Abonado foliar.
Xullo
  • Tratamentos: oídio e araña vermella.
  • Laboura de control de herbas e mantemento.
  • Rega.
  • Abonado foliar.
Agosto
  • Tratamentos: oídio.
  • Laboura de control de herbas e mantemento.
  • Rega.
  • Colleita en parcelas de maduración máis temperá.a partir do 25
Setembro
  • Recollida da colleita.ata o 21
  • Pelado e secado.
  • Almacenaxe en sacos ou balas prensadas.
  • Entrega a clientes.a partir do 15
Outubro
  • Entrega da colleita a clientes.
Novembro
  • Remoción da espaldeira.
  • Laboura de vertedoira.
  • Nova plantación.
  • Reposición de faltas.
  • Emendas.
Decembro
  • Continuación da laboura de inverno iniciada en novembro.o calendario de referencia non asigna operacións propias a este mes
CARGA DE OPERACIÓNS DECLARADAS XF MA MX XA SO ND PRESIÓN FITOSANITARIA DECLARADA NO CALENDARIO mildio eiruga verde pulgón oídio araña vermella

Seis meses, de abril a setembro, concentran a práctica totalidade das operacións e todo o calendario de tratamentos. Esa concentración é o que fai que un erro nese período non teña corrección no resto do ano.

Onde HOP & BOT se afasta do calendario estándar

O calendario de referencia describe a práctica habitual do sector: tratamentos programados por mes, fertilización mineral e laboura de vertedoira. O enfoque da serie é outro en seis puntos concretos. Non son melloras declaradas: son escollas con contrapartida, e aquí están as dúas caras.

Operación Calendario de referencia Enfoque HOP & BOT Contrapartida
Guías de condución Fío de titoraxe convencional, retirado tras a colleita. Fibra natural biodegradable (coco ou sisal), que vai á colleita coa planta. Fase 1 Custo unitario maior; sen residuo plástico na leira.
Control de pragas Calendario de tratamentos fitosanitarios de abril a agosto, por praga e mes. Fauna auxiliar instalada en franxas de biodiversidade perimetrais, presente antes de que apareza a praga.Fase 1 Resposta máis lenta ante un gromo agudo; esixe monitorización no canto de calendario.
Rega Rega a partir de mediados de xuño, sen método especificado. Goteo soterrado ou localizado de alta precisión. Nunca aspersión, para non mollar a masa foliar.Fase 1 Investimento inicial en instalación; redución directa da presión de mildio e oídio.
Bordos de parcela Non contemplados como superficie produtiva. Franxas de cinco especies aromáticas: biomasa para a formulación e corredor biolóxico á vez.Fase 1 Superficie detraída do lúpulo; cinco ventás de corte distintas que xestionar.
Secado Pelado e secado en setembro, sen parámetro térmico declarado. Teito de 50–55 °C para preservar o mirceno e evitar a oxidación dos α e β ácidos. Fase 2 Ciclo máis longo que o estándar industrial de 60–65 °C; menor capacidade por quenda.
Momento de corte Data de calendario: recollida ata o 21 de setembro, cun adianto desde o 25 de agosto en parcelas temperás. Catro indicadores simultáneos (tacto, cor, lupulina e aroma) máis 22–24 % de materia seca.Fase 2 Non se pode planificar a man de obra con meses de antelación; a ventá ábrese en días.

Transferir un programa fitosanitario doutra zona climática é o erro máis caro que se pode cometer con este documento.

Antes de usar estas datas en Galicia

O calendario non é universal

As datas proceden da zona produtora española de lúpulo, de clima continental. Galicia é atlántica: invernos máis suaves, precipitación moi superior e humidade relativa alta durante boa parte do ciclo. Tres consecuencias directas.

A brotación adiántase respecto a unha zona continental, o que move a poda e a titoraxe. A presión fúnxica é maior e máis prolongada: a ventá de mildio e oídio non se pecha en agosto. A necesidade de rega é menor pero máis irregular, e a decisión pasa a depender da distribución das chuvias, non do mes.

Que facer con isto

Usar as datas como armazón, non como instrución. O calibrado faise coa escala fenolóxica (a ficha de referencia B da serie), que non depende do mes senón do estado real da planta: cada operación engánchase a un estadio, e o estadio obsérvase na parcela.

Non copiar o calendario de tratamentos. Transferir directamente un programa fitosanitario doutra zona climática é o erro máis caro que se pode cometer con este documento: nin as pragas aparecen nas mesmas datas, nin os produtos autorizados son necesariamente os mesmos, nin a presión de inóculo é comparable. O programa decídeo o asesor coa parcela diante.
A ventá final

Conos de lúpulo na colleita

Do 25 de agosto (nas parcelas máis temperás) ao 21 de setembro, o calendario de referencia pecha o ano coa recollida, o pelado, o secado e a entrega en sacos ou balas prensadas. É a fiestra máis curta de todas as doce, e a que menos marxe de erro admite.

© Fundación Galicia Sustentable