O mes é unha convención; o estadio é un feito. Cando o clima se move, o que decide cando intervir non é a data do calendario: é o estado real da planta na parcela.
A escala completa, de cero a nove
Estadio 0 en detalle: o que pasa baixo o chan
O lúpulo é unha planta perenne de parte aérea anual. Todo o ciclo arranca dunha estrutura subterránea que sobrevive ao inverno, e o estado dese órgano no momento da poda condiciona o vigor de todo o ano.
Repouso vexetativo, sen corte
A planta en repouso coa estrutura leñosa intacta. As xemas están formadas e durmintes, e a reserva do ano anterior está almacenada no rizoma.
Repouso vexetativo, con corte
A mesma planta despois da poda. A superficie de corte limpa é o indicador: unha poda mal feita é vía de entrada para os patóxenos de raíz que a fase 1 trata de evitar coa drenaxe.
Brotación
Os gromos saen á superficie do solo. É o momento de decisión da fase 1: seleccionar os dous ou tres máis vigorosos por fío e descartar o resto.
Da flor ao cono: os catro estadios que deciden a colleita
Plena floración
O 50 % das flores abertas. Marca o inicio da conta atrás: a partir de aquí o cono constrúese, e a rega e o control fúnxico pasan a ser diarios.
Plena formación dos conos
Conos visibles en todas as inflorescencias, aínda brandos e cos estigmas presentes. A lupulina existe pero non está asentada: cortar aquí é perder resinas.
Madurez de colleita
Conos pechados, lupulina de cor amarela e aroma desenvolvido. É o estadio da fase 2 da serie, e a única ventá na que se corta.
Sobremaduración
Conos de cor amarelo-parda; o aroma comeza a perderse. A planta entra no repouso e a lupulina xa se oxidou na propia leira.
Un lote cortado en estadio 7 non é o mesmo produto que un lote cortado en estadio 8. Ningún axuste posterior de extracción o compensa.
Do estadio á operación
Esta é a táboa que une as dúas fichas de referencia coa serie. Cada operación engánchase a un estadio observable, non a unha data: así o calendario da ficha A pode moverse sen que se perda a lóxica do manexo.
| Estadio | O que se observa | Operación que dispara | Mes orientativo | Fase da serie |
|---|---|---|---|---|
| 0 | Gromos na superficie do solo | Selección dos 2–3 talos máis vigorosos e desbrote basal | Abril | Fase 1 |
| 1 | Desenvolvemento das follas | Condución manual arredor da fibra, sempre en sentido horario | Abril – maio | Fase 1 |
| 2 | Formación de gromos laterais | Aclareo de follas basais para airear a base | Maio | Fase 1 |
| 3 | Crecemento lonxitudinal rápido | Inicio da rega localizada; vixilancia preventiva de mildio | Maio – xuño | Fase 1 |
| 5 | Aparición do órgano floral | Fauna auxiliar xa instalada nas franxas de biodiversidade | Xuño – xullo | Fase 1 |
| 6 | 50 % das flores abertas | Rega por goteo intensiva, sen mollado foliar en ningún caso | Xullo | Fase 1 |
| 7 | Conos brandos, estigmas presentes | Seguimento da formación; aínda non se corta | Xullo – agosto | Fase 1 |
| 8 | Conos pechados, lupulina amarela, aroma desenvolvido | Colleita. Catro indicadores simultáneos (tacto, cor, lupulina, aroma) e 22–24 % de materia seca. Secado inmediato a 50–55 °C | Agosto – setembro | Fase 2 |
| 9 | Conos amarelo-pardos, aroma en perda | Fóra de ventá. O lote xa non serve para perfil aromático | Setembro → | Fase 2 |
Como se usa na parcela
Rexistrar semanalmente o estadio dominante nun número fixo de plantas marcadas, sempre as mesmas, e anotar a data. Dous ou tres anos dese rexistro dan a curva fenolóxica real da leira, que é o único calendario que vai ser certo para ese sitio.
O rexistro custa quince minutos á semana e substitúe calquera calendario importado. É tamén o dato que permite comparar anos entre si e detectar desprazamentos climáticos sen depender de percepcións.
Por que isto importa para a bebida
A fase 4 da serie quedaba aberta nunha pregunta: canta materia activa hai realmente no produto. Parte da resposta decídese aquí. Un lote cortado en estadio 7 ou en estadio 9 entra na liña cun contido en resinas e aceites distinto do dun lote cortado en 8, e ningún axuste posterior de extracción o compensa.
O rexistro fenolóxico non é documentación agronómica: é o primeiro eslabón da trazabilidade analítica do produto rematado.
Estadio 8: madurez de colleita
Conos no estadio 8 de madurez de colleita, cos indicadores de tacto, cor e aroma xa presentes. É a única ventá na que se corta, e o punto no que a escala fenolóxica dunha ficha de referencia se converte en decisión de campo.
Vista aérea da plantación
O rexistro fenolóxico faise sobre plantas marcadas, sempre as mesmas, dentro desta mesma leira. É o único xeito de construír, ano tras ano, a curva real do sitio.