HOP & BOT

HOP & BOT é o nome do proxecto «Bebidas refrescantes vexetais a base de lúpulo e especies aromáticas», un Grupo Operativo da Asociación Europea da Innovación (AEI) cofinanciado polo Fondo Europeo Agrícola de Desenvolvemento Rural (Feader) no marco do Programa Estratéxico da PAC (PEPAC) 2023–2027, código de procedemento MR331B. Execútase entre marzo de 2024 e xullo de 2026, coa Axencia Galega da Calidade Alimentaria (AGACAL) como organismo xestor.

O lúpulo achega ás bebidas un amargor recoñecible, o que abre a porta a sabores pensados para un público adulto que non quere consumir alcohol: o segmento NOLO, de bebidas sen ou con baixo contido en alcohol. Combinado con especies aromáticas como a hortelá, o hibisco ou a menta, o proxecto busca unha gama de bebidas refrescantes e saudables, con potencial probiótico, que ao mesmo tempo desestacionalice o mercado das herbas aromáticas e dea aos produtores de lúpulo unha alternativa de diversificación.

O método de traballo é a fermentación controlada: un proceso biotecnolóxico pouco habitual no sector agrario galego, que permite potenciar compostos beneficiosos, como antioxidantes e probióticos, mantendo as características naturais da materia prima. Cinco entidades forman o Grupo Operativo, cada unha responsable dunha parte da cadea: cultivo e procesado do lúpulo, cultivo ecolóxico de plantas aromáticas, investigación fermentativa, validación biotecnolóxica e divulgación.

O cultivo de lúpulo en Galicia non é novo. A comarca de Betanzos foi pioneira en España: os primeiros ensaios documéntanse xa en 1915, na Granxa Escola Experimental da Coruña, e entre 1950 e 1970 Betanzos chegou a ser a principal zona produtora do país, impulsada pola escaseza de lúpulo nas fábricas de cervexa tras a Segunda Guerra Mundial. En 1963 a colleita alcanzou un máximo de máis de 240.000 kg, pero o despoboamento do rural nas décadas seguintes acabou coa man de obra dispoñible, e en 1982 pechou o centro de recepción que sostiña o cultivo na zona.

O lúpulo galego recuperouse case vinte anos despois. En 2004, Hijos de Rivera (Estrella Galicia) acordou co Centro de Investigacións Agrarias de Mabegondo elaborar cervexa con lúpulo producido en Galicia, cos primeiros resultados positivos. Esa experiencia levou, en 2008, á creación da cooperativa Lúpulo Tecnoloxía de Galicia (Lutega), coa que se reinicia o cultivo como alternativa real de negocio no rural. HOP & BOT parte precisamente desa base: unha cadea de valor xa reconstruída que agora busca abrir unha nova vía de produto, a das bebidas funcionais.

Cinco entidades galegas comparten o proxecto, cada unha responsable dunha parte da cadea de valor.

As materias primas veñen de dúas leiras. En Betanzos, Lutega cultiva o lúpulo en espaldeiras; a vista cenital que acompaña este bloque é de agosto de 2020, seis anos anterior ao resto do material fotográfico do proxecto. En Paderne, Orballo cultiva baixo certificado ecolóxico o té e a camelia (Camellia sinensis), que amplía a base vexetal dispoñible para as mesturas.

A leira de Betanzos forma parte ademais da Ruta do Lúpulo, un treito de 14,3 km da 4ª etapa do Camiño Inglés (Betanzos–Bruma) pola Reserva de Biosfera Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo, que remata cunha visita guiada ao cultivo e unha degustación de cervexas con lúpulo galego. Organízaa a Agencia del Camino en colaboración con Lutega.

A divulgación é o papel da Fundación Galicia Sustentable no Grupo Operativo. En 2024 fixéronse visitas cos socios para identificar os formatos de comunicación máis axeitados; despois produciuse o material audiovisual (entrevistas filmadas en xornadas completas co persoal técnico de cada socio) e a serie de infografías «Bebidas botánicas e refrescos vexetais».

Os traballos seguen o calendario do acordo de colaboración ata xullo de 2026. Este sitio actualizarase coa validación final dos tres produtos, os datos de vida útil e os resultados do proxecto, confirmados cos socios do Grupo Operativo.