Documentos
Memoria técnica de resultados e presentación do proxecto en PowerPoint. Publicaranse aquí a medida que estean dispoñibles.
Notas de prensa
Unha nota por fito do proxecto: o seu inicio, os avances de cada anualidade e a presentación dos resultados finais. Preme en cada unha para ler o texto completo.
2024
Inicio do proxecto
Cinco entidades galegas constitúen un grupo operativo para desenvolver bebidas refrescantes a base de lúpulo e plantas aromáticas.
Para difusión inmediata. Betanzos, marzo de 2024
Cinco entidades galegas constitúen un grupo operativo para desenvolver bebidas refrescantes a base de lúpulo e plantas aromáticas
O proxecto HOP & BOT arranca cos primeiros traballos de campo e de laboratorio. Durante tres anos buscará formulacións de bebidas sen alcohol que combinen o amargor do lúpulo con especies aromáticas cultivadas en Galicia, cun orzamento de 137.273,25 euros.
A cooperativa Lúpulo Tecnoloxía de Galicia (Lutega), Orballo Innovacións Forestais, Global and Ecofriendly Natural Extracts (Glecex), a Universidade da Coruña e a Fundación Galicia Sustentable constituíron formalmente o grupo operativo HOP & BOT, que traballará ata 2026 no desenvolvemento de bebidas refrescantes vexetais a base de lúpulo e especies aromáticas.
O punto de partida é unha dobre oportunidade produtiva. O lúpulo galego depende hoxe case por completo dun só cliente, o sector cervexeiro, e as plantas aromáticas teñen un mercado marcadamente estacional. Combinar ambos os cultivos nunha gama de bebidas sen alcohol abre unha vía de diversificación para os produtores das dúas cadeas e permite desestacionalizar a demanda de herbas aromáticas.
Os traballos iniciados nesta primeira fase céntranse na recollida e preparación de mostras vexetais. O grupo seleccionará as variedades de lúpulo e as especies aromáticas (hortelá, menta, hibisco, entre outras) que mellor se comporten na extracción e na mestura, antes de pasar á preparación de extractos e concentrados.
O proxecto organízase en tres actividades, unha por anualidade: preparación de mesturas de lúpulo con outras especies aromáticas; desenvolvemento de fermentados e mesturas con vitaminas; e análise de viabilidade de produto, vida útil e comercialización. Lutega coordina o grupo operativo e exerce como interlocutora ante a administración.
A Fundación Galicia Sustentable asume as tarefas de divulgación, co encargo de trasladar ao sector e á sociedade os resultados técnicos que vaian saíndo dos tres anos de traballo.
«Partimos dun cultivo que Galicia sabe producir ben e dun mercado que está a cambiar moi rápido. O traballo destes tres anos é comprobar se esa combinación aguanta en forma de produto.»
Belén Matilla, coordinadora do Grupo Operativo (Lutega)
Sobre HOP & BOT. HOP & BOT desenvolve bebidas refrescantes vexetais a base de lúpulo e especies aromáticas. É un proxecto de innovación desenvolvido por un grupo operativo da Asociación Europea da Innovación (AEI), cofinanciado polo Fondo Europeo Agrícola de Desenvolvemento Rural (Feader) no marco do Plan Estratéxico da PAC (PEPAC) 2023-2027. Procedemento MR331B, convocatoria 2024. Socios: Lutega S.C.G. (coordinadora), Orballo Innovacións Forestais, Glecex, Universidade da Coruña e Fundación Galicia Sustentable. Orzamento total: 137.273,25 euros.
2024
Avances · primeira anualidade
HOP & BOT selecciona as primeiras formulacións de lúpulo con especies aromáticas.
Para difusión inmediata. 2024
HOP & BOT selecciona as primeiras formulacións de lúpulo con especies aromáticas
O grupo operativo pecha a primeira anualidade coa preparación de extractos e concentrados e a escolla das combinacións que pasarán á fase de fermentación.
O grupo operativo HOP & BOT completou a primeira actividade do proxecto, dedicada á preparación de mesturas de lúpulo con outras especies aromáticas. O traballo desenvolveuse en tres pasos encadeados: recollida e preparación de mostras vexetais, preparación de extractos e concentrados, e selección das formulacións finais.
O obxectivo desta fase era obter tres formulacións capaces de servir de referencia para unha pequena gama de bebidas refrescantes nas que o amargor do lúpulo se equilibre co achegue aromático doutras especies. O criterio de selección foi fundamentalmente organoléptico: as mostras tiñan que resultar agradables en boca antes de que tivese sentido levalas a ningún proceso posterior.
A dificultade técnica está no propio lúpulo. É un ingrediente intenso, deseñado pola tradición cervexeira para actuar sobre unha matriz azucrada e alcohólica. Fóra dese contexto, o amargor aparece exposto e precisa un acompañamento aromático que o sosteña sen tapalo. Boa parte do traballo desta anualidade consistiu en atopar ese punto.
A materia prima procede de cultivos galegos. O lúpulo achégao Lutega desde a súa cadea de produción en Betanzos, e as especies aromáticas proveñen do cultivo ecolóxico de Orballo. Glecex encargouse da preparación e caracterización dos extractos.
En paralelo, a Fundación Galicia Sustentable iniciou o traballo de divulgación cunha serie de visitas ás instalacións dos socios, orientadas a identificar que formatos de comunicación resultan máis útiles para trasladar un proxecto destas características ao sector produtor.
«Tiñamos claro que non se trataba de facer simplemente unha bebida sen alcohol. É outra cousa, e iso obrigounos a reaprender como se comporta o lúpulo fóra do seu terreo habitual.»
Grupo Operativo HOP & BOT
Sobre HOP & BOT. HOP & BOT desenvolve bebidas refrescantes vexetais a base de lúpulo e especies aromáticas. É un proxecto de innovación desenvolvido por un grupo operativo da Asociación Europea da Innovación (AEI), cofinanciado polo Fondo Europeo Agrícola de Desenvolvemento Rural (Feader) no marco do Plan Estratéxico da PAC (PEPAC) 2023-2027. Procedemento MR331B, convocatoria 2024. Socios: Lutega S.C.G. (coordinadora), Orballo Innovacións Forestais, Glecex, Universidade da Coruña e Fundación Galicia Sustentable. Orzamento total: 137.273,25 euros.
2025
Avances · segunda anualidade
HOP & BOT desenvolve o proceso fermentativo das súas bebidas vexetais.
Para difusión inmediata. 2025
HOP & BOT desenvolve o proceso fermentativo das súas bebidas vexetais
A segunda anualidade do proxecto céntrase na fermentación combinada de lévedos e bacterias e na incorporación de vitaminas ás formulacións seleccionadas o ano anterior.
O grupo operativo HOP & BOT abordou na segunda anualidade a parte máis esixente do proxecto desde o punto de vista biotecnolóxico: o desenvolvemento de procesos fermentativos sobre as mesturas de lúpulo e especies aromáticas seleccionadas na fase anterior.
O traballo, dirixido polo grupo de investigación de bioquímica e bioloxía molecular da Universidade da Coruña, perseguiu dous obxectivos simultáneos. Por unha banda, establecer un protocolo de fermentación combinada de lévedos e bacterias que achegue a un produto diferenciado en propiedades e en sabor. Pola outra, estudar as condicións nas que ese proceso favorece a presenza de metabolitos funcionais.
A fermentación cambia o perfil da bebida máis alá do organoléptico: modifica a acidez, xera compostos novos e condiciona todo o que vén despois, desde a estabilidade ata o envasado. Por iso o protocolo non é un resultado accesorio do proxecto, senón un dos seus tres fitos comprometidos.
A segunda liña de traballo desta anualidade foi a incorporación de vitaminas. O grupo analizou a solubilidade e a compatibilidade dos concentrados vitamínicos coas matrices desenvolvidas, e estudou a súa estabilidade ao longo do tempo. O obxectivo é acadar niveis que permitan, no seu momento, tramitar as declaracións nutricionais correspondentes conforme á normativa europea.
As bebidas resultantes encádranse na categoría NOLO (sen alcohol ou con contido moi baixo), un segmento que medra de forma sostida en Europa e no que o perfil amargo e ácido resulta especialmente apreciado polo público adulto.
«A fermentación é o paso que converte unha mestura de extractos nunha bebida con identidade propia. Tamén é o paso onde máis cousas poden saír mal, e por iso o protocolo importa tanto como o produto.»
Investigador/a da UDC, equipo de bioquímica e bioloxía molecular
Sobre HOP & BOT. HOP & BOT desenvolve bebidas refrescantes vexetais a base de lúpulo e especies aromáticas. É un proxecto de innovación desenvolvido por un grupo operativo da Asociación Europea da Innovación (AEI), cofinanciado polo Fondo Europeo Agrícola de Desenvolvemento Rural (Feader) no marco do Plan Estratéxico da PAC (PEPAC) 2023-2027. Procedemento MR331B, convocatoria 2024. Socios: Lutega S.C.G. (coordinadora), Orballo Innovacións Forestais, Glecex, Universidade da Coruña e Fundación Galicia Sustentable. Orzamento total: 137.273,25 euros.
2026
Avances · terceira anualidade
HOP & BOT analiza a vida útil e a viabilidade comercial das súas bebidas.
Para difusión inmediata. 2026
HOP & BOT analiza a vida útil e a viabilidade comercial das súas bebidas
A terceira anualidade do proxecto somete os produtos obtidos a ensaios de estabilidade, cata e análise de viabilidade, co obxectivo de chegar a tres referencias a escala laboratorio-piloto.
O grupo operativo HOP & BOT entrou na fase final do proxecto, dedicada a comprobar se o desenvolvido nas dúas anualidades anteriores se sostén como produto. Os traballos, coordinados por Glecex, abranguen a análise de vida útil, a análise de viabilidade dos concentrados e a preparación da presentación de resultados.
O estudo de vida útil é determinante. Unha bebida sen alcohol, de baixa carga de azucres e con compoñentes vexetais sensibles á luz e ao osíxeno presenta un comportamento no tempo que non se pode supoñer: hai que medilo. Os ensaios comproban a evolución do perfil sensorial, a estabilidade dos compostos incorporados e o mantemento das condicións microbiolóxicas ao longo do período de conservación previsto.
En paralelo desenvolvéronse as probas de cata e valoración por parte de consumidores, que avalían a aceptación real dos produtos fóra do contexto de laboratorio.
O resultado comprometido para esta fase son tres produtos finais a escala laboratorio-piloto, listos para unha validación completa. Non se trata dun lanzamento comercial: o proxecto remata no punto no que as empresas do grupo dispoñen de información suficiente para decidir, cada unha pola súa conta, se dá o paso seguinte.
A Fundación Galicia Sustentable completou nesta anualidade o groso do traballo de divulgación, que inclúe material audiovisual, unha serie de infografías técnicas sobre o proceso completo (desde a orixe agronómica ata o produto rematado) e a preparación do espazo web do proxecto.
«Esta fase é a que distingue unha idea interesante dun produto. A estabilidade no tempo non se negocia: ou a bebida aguanta ou non existe.»
Equipo técnico de Glecex
Sobre HOP & BOT. HOP & BOT desenvolve bebidas refrescantes vexetais a base de lúpulo e especies aromáticas. É un proxecto de innovación desenvolvido por un grupo operativo da Asociación Europea da Innovación (AEI), cofinanciado polo Fondo Europeo Agrícola de Desenvolvemento Rural (Feader) no marco do Plan Estratéxico da PAC (PEPAC) 2023-2027. Procedemento MR331B, convocatoria 2024. Socios: Lutega S.C.G. (coordinadora), Orballo Innovacións Forestais, Glecex, Universidade da Coruña e Fundación Galicia Sustentable. Orzamento total: 137.273,25 euros.
2026
Presentación de resultados finais
HOP & BOT presenta os resultados de tres anos de traballo sobre bebidas vexetais a base de lúpulo.
Para difusión inmediata. 2026
HOP & BOT presenta os resultados de tres anos de traballo sobre bebidas vexetais a base de lúpulo
O grupo operativo pecha o proxecto con tres formulacións, un protocolo de fermentación e tres produtos a escala laboratorio-piloto, xunto cun conxunto de materiais divulgativos de acceso libre.
O grupo operativo HOP & BOT presentou os resultados do proxecto desenvolvido entre 2024 e 2026 para a creación de bebidas refrescantes vexetais a base de lúpulo e especies aromáticas, cofinanciado polo Feader no marco do PEPAC 2023-2027.
O proxecto acadou os tres fitos comprometidos. O primeiro, tres formulacións que combinan o amargor do lúpulo con especies aromáticas de cultivo galego. O segundo, un protocolo de fermentación combinada de lévedos e bacterias, xunto con bebidas suplementadas con vitaminas. O terceiro, tres produtos finais a escala laboratorio-piloto, validados mediante estudo de vida útil e análise de cata.
Máis alá das referencias concretas, o proxecto deixa coñecemento transferible sobre un cultivo que en Galicia dependía case exclusivamente dun cliente. O traballo documenta como se comporta o lúpulo fóra do contexto cervexeiro, que especies aromáticas o acompañan mellor e que condicións de proceso requiren as bebidas resultantes.
Quedan tamén cuestións abertas, identificadas ao longo do traballo e recollidas na documentación final: a cuantificación de determinados compoñentes das infusións, os requisitos para calquera declaración de propiedades e as decisións de equipo que esixiría o paso a escala industrial. O grupo considera que explicitalas forma parte do resultado.
Toda a documentación divulgativa (infografías técnicas das cinco fases do proceso, material audiovisual e banco de imaxe) queda dispoñible de forma aberta no espazo web do proxecto, mantido pola Fundación Galicia Sustentable.
«Rematamos con tres produtos e cun manual de como se chegou a eles. O segundo probablemente valla máis que o primeiro.»
Belén Matilla, coordinadora
Sobre HOP & BOT. HOP & BOT desenvolve bebidas refrescantes vexetais a base de lúpulo e especies aromáticas. É un proxecto de innovación desenvolvido por un grupo operativo da Asociación Europea da Innovación (AEI), cofinanciado polo Fondo Europeo Agrícola de Desenvolvemento Rural (Feader) no marco do Plan Estratéxico da PAC (PEPAC) 2023-2027. Procedemento MR331B, convocatoria 2024. Socios: Lutega S.C.G. (coordinadora), Orballo Innovacións Forestais, Glecex, Universidade da Coruña e Fundación Galicia Sustentable. Orzamento total: 137.273,25 euros.
Imaxes para prensa
Unha selección pequena e xenérica, válida para ilustrar calquera nota de prensa sen necesidade de escoller unha imaxe concreta do bloque que lle corresponda. A galería completa das 87 fotografías está no banco de imaxe.
Cargando…